คำตอบสั้น: สีผ้าตกเวลาถู (crocking) คืออะไร

ครอกกิ้ง (crocking หรือ rubbing fastness) คือสีที่หลุดจากผ้ายกไปติดผิวหนังหรือเนื้อผ้าอื่นเมื่อถูกัน เช่น ผ้ายูนิฟอร์มสีเข้มเปื้อนเสื้อตัวในสีอ่อนระหว่างวัน วัดตามมาตรฐาน ISO 105-X12 หรือ AATCC 8: เครื่องถูผ้าสำลีผ้าฝ้ายสีขาวบนผ้าตัวอย่าง แล้วเทียบสีที่เปื้อนบนผ้าสำลีด้วยสเกลสีเทาเป็นคะแนน 1–5 (5 = ไม่เปื้อนเลย)

ทำไมผ้าสีเข้มถึงสีตกเวลาถูมากกว่า

  • สีเข้มมีสีย้อมมากกว่า — สีย้อมที่ยังตรึงไม่หมดจึงอยู่บนผิวเส้นไยมากกว่า
  • การตรึงสี (fixation) เป็นตัวตัดสิน — ถ้าสีย้อมไม่ได้ยึดกับเส้นใยแน่น มันจะถูกพาไปด้วยแรงเสียดสี
  • เงื่อนไขเปียกทำให้เปื้อนง่ายขึ้น — น้ำช่วยพาโมเลกุลสีเคลื่อนจากเส้นใยไปยังผิวอื่น
  • สีอ่อนมีสีย้อมน้อยกว่า — ครอกกิ้งจึงน้อยกว่าโดยธรรมชาติ
  • ข้อสังเกต: ครอกกิ้งคือปัญหาสีชั้นผิว — ผ้าอาจผ่านทดสอบความทนซักได้ดี แต่ครอกกิ้งได้หากสีย้อมบนผิวเส้นใยไม่ได้ตรึง

การทดสอบ crocking ทำอย่างไร (ISO 105-X12 / AATCC 8)

  1. ใช้ผ้าสำลีทดสอบสีขาว (ผ้าฝ้ายฟอกแล้ว ไม่มีการตกแต่ง) ตัดเป็นก้อนประมาณ 50 มม.
  2. เครื่อง crockmeter ถูผ้าสำลีไป-มาระบบบนผ้าตัวอย่างด้วยน้ำหนักตามมาตรฐาน (ราว 9 N) ประมาณ 20 รอบ
  3. ทดสอบ 2 แบบ — การถูแห้ง (ผ้าสำลีแห้ง) และการถูเปียก (ผ้าสำลีแช่น้ำ)
  4. เทียบสีบนผ้าสำลีด้วยสเกลสีเทา (ISO 105-A03): 5 = ไม่เปื้อน · 4 = เปื้อนเล็กน้อยมาก · 3 = เปื้อนเล็กน้อย · 2 = เปื้อนชัด · 1 = เปื้อนมาก

ถูแห้ง vs ถูเปียก

  • ถูแห้ง — วัดการเปื้อนในการสวมใส่ปกติ: การเสียดสีกับผิวหนัง เบาะ เก้าอี้
  • ถูเปียก — มักได้คะแนนต่ำกว่า เพราะน้ำช่วยพาสีเคลื่อนตัว; สำคัญสำหรับชุดทำงานที่เหงื่อออกหรือโดนน้ำ

ISO 105-X12 vs AATCC 8

  • หลักการเดียวกัน: crockmeter + ผ้าฝ้ายขาว + สเกลสีเทา
  • ต่างกันที่ขนาดผ้าสำลี แรงกด และระดับแช่น้ำ (ถูเปียกตาม ISO แช่ราว 100% · AATCC แช่ราว 65%)
  • ผลของ 2 มาตรฐานอาจไม่เท่ากันทุกเฉด — สเปกควรระบุมาตรฐานที่ใช้ให้ชัด

คะแนน crocking ระดับไหนถึงใช้ได้

  • ไม่มีตัวเลขมาตรฐานเดียวสำหรับทุกงาน — ระบุเกรดที่ต้องการ + มาตรฐาน + เงื่อนไขการทดสอบ ในสเปก เช่น "ถูแห้ง เกรด 4 ตาม ISO 105-X12"
  • สีอ่อนมักกำหนดเกรดได้สูงกว่า; สีเข้มเช่น กรม/ดำ ผู้ซื้อมักกำหนดเกรดที่ผ่อนลงมา 1 ระดับ
  • เมื่อใช้มาตรฐานเดียวกันและวิธีเดียวกัน คะแนนจะเทียบข้ามล็อตได้ — นี่คือเหตุผลที่สเปกต้องระบุวิธีให้ชัด

โรงงานย้อมผ้าลด crocking อย่างไร

  • ย้อมให้ถึงสีเป้าหมายแล้วตรึงสีย้อมให้สมบูรณ์ — ดิสเปอร์สย้อมด้วยความร้อนจนสีซึมเข้าเส้นใย, รีแอคทีฟตรึงด้วยด่างตามสูตร
  • soaping — ซักสีย้อมที่ยังไม่ตรึงออกจากเส้นใยด้วยน้ำร้อนและสารซักล้าง
  • ขั้นตอนหลังการย้อมที่ไม่เติมสีย้อมใหม่ และไม่ทำให้สีชั้นผิวหลุด
  • QC และทดสอบทุกล็อต — รวมถึง rubbing test ในห้องแล็บของบริษัท

บุญช่วยอุตสาหกรรม: ทดสอบ crocking ในห้องแล็บของเรา

บุญช่วยอุตสาหกรรม (BCI) คือโรงงานฟอกย้อมและตกแต่งผ้าที่มีประสบการณ์กว่า 60 ปี ที่จังหวัดนครปฐม ห้องแล็บของเราทดสอบ rubbing test (crocking) ร่วมกับชุดความทนสีอื่น:

  • ทดสอบตามวิธี ISO, JIS, AATCC และ Daimaru
  • lab dyeing ที่จำลอง process ผลิตจริงของโรงงาน (ทั้ง batch และ continuous)
  • QC 3 จุด — ตรวจผ้าดิบก่อนย้อม ควบคุมระหว่างกระบวนการ และตรวจตอนบรรจุ
  • รายงานคุณภาพระบบ 10 จุดทุกล็อต
  • MOQ เจรจาได้ — ขึ้นกับ process, สี และขนาดออเดอร์

ดู รับย้อมผ้าจากโรงงานย้อมผ้า · มาตรฐานและการควบคุมคุณภาพ · หรือ สอบถาม

ถาม-ตอบ (FAQ)

ถาม: คะแนน crocking 4 หมายความว่าอะไร? ตอบ: ในสเกล 1–5 — 4 = เปื้อน "เล็กน้อยมาก" คือสีบนผ้าสำลีแทบมองไม่เห็น, 5 = ไม่เปื้อนเลย ผู้ซื้อมักกำหนด 4 ขึ้นไปสำหรับยูนิฟอร์มและเสื้อผ้า

ถาม: ครอกกิ้งหายหลังซักไม่กี่รอบไหม? ตอบ: หากสีที่เปื้อนมาจากสีย้อมชั้นผิวที่ตรึงไม่หมด การซักที่ถูกต้องอาจทำให้ครอกกิ้งลดลงตามรอบ แต่ผู้ซื้อจะกำหนดเกรดครอกกิ้งตั้งแต่ล็อตแรก — ไม่พึ่งการซักหลังการซื้อ

ถาม: ถูแห้งหรือถูเปียกสำคัญกว่า? ตอบ: ขึ้นกับงาน — สวมใส่ประจำวันและยูนิฟอร์มดูถูแห้งเป็นหลัก; ชุดทำงานที่เหงื่อออกหรือโดนน้ำควรถัดทั้งสองแบบ เพราะถูเปียกมักได้คะแนนต่ำกว่า

ถาม: ผ่านความทนซักแล้วจะครอกกิ้งไหม? ตอบ: เป็นคนละการทดสอบ — ความทนซัก (ISO 105-C06 / AATCC 61) วัดการเปลี่ยนสีหลังซัก, ครอกกิ้ง (ISO 105-X12 / AATCC 8) วัดการหลุดสีเมื่อถู ผ้าสามารถผ่านซักแต่ยังครอกกิ้งได้

ถาม: ระบุ crocking ในสเปกอย่างไร? ตอบ: ระบุ 3 ส่วน — เกรดที่ต้องการ (เช่น 4), มาตรฐาน (ISO 105-X12 ถูแห้ง), เงื่อนไขการทดสอบ โรงงานย้อมผ้าที่ทดสอบตามมาตรฐานเดียวกันจะให้ผลที่เทียบข้ามล็อตได้

แหล่งอ้างอิง

  1. ISO 105-X12:2016 Textiles — Tests for colour fastness — Part X12: Colour fastness to rubbing — ISO
  2. Color Fastness to Rubbing Test Method — Textile Learner
  3. TM008 Test Method for Colorfastness to Crocking — AATCC
  4. Test Methods and Standards — AATCC